Stilstaand gevaar?

Matig ingestudeerde vrije trappen, gemiste strafschoppen en overwaaiende hoekschoppen: er wordt wat afgelachen in de voetbalstadions. Maar hoe terecht is dat? Hoe belangrijk zijn spelhervattingen eigenlijk?

Hoekschoptreintje van KAA Gent

Hoekschoptreintje van KAA Gent

Het inmiddels gekende treintje van Hein Vanhaezebrouck zorgde dit seizoen nog voor gespot in media en tribunes. “Belachelijk”, was het woord dat vaak terugkwam. Het kan er dan wel eens kolderiek uitzien, toch lijkt variatie en efficiëntie op spelhervattingen erg belangrijk op het hoogste niveau. Laten we er even de cijfers bijhalen.

In België staat Club Brugge autoritair aan de leiding. Het speelt sterk, maar erg vaak kwam het op voorsprong dankzij een ingestudeerde spelhervatting. Niet minder dan 22 (van de 54) competitiegoals volgde uit een stilliggende bal, dat is 40,7% van de doelpunten! In het buitenland zijn de cijfers lager, al vormen ze overal een aanzienlijk aandeel van het aantal gemaakte goals.

Chelsea, koploper in Engeland, maakte 11 van zijn 40 treffers op een stilliggende bal (=27,5%). In de Champions League maakte het zelfs bijna de helft van de goals op die manier (7/16 = 43,8%). Real Madrid, aan de leiding in Spanje, legt gelijkaardige cijfers voor: 15 van de 55 goals in de competitie (27,3%) en 6/16 in de Champions League (37,5%). Andere topteams zoals Lyon, Bayern München en Juventus maken zo ongeveer 26% van hun goals.

Ruw geschat komt 1 doelpunt op 3 dus voort uit een stilstaande fase: uit een hoekschop, strafschop, vrije trap of inworp. Nog vaker zijn het bepalende openingsgoals in een wedstrijd. Doelpunten die de match openbreken, ervoor zorgen dat de tegenstander voor de aanval moet kiezen en je zelf kan inzakken om succesvol te counteren. Om nog maar te zwijgen over het mentale voordeel…

Spelhervattingen blijken dus erg belangrijk in het volwassenvoetbal. Als je weet dat iedere tegenstander minstens drie keer geanalyseerd wordt, is het niet evident je komende opponent te verrassen: varianten op hoekschoppen, inworpen en vrije trappen kunnen in dat geval een uitstekend wapen zijn.

Op corners zien we vaak dat ‘een blok’ wordt gezet: je offert één of twee mannetjes op om een tegenstander tegen te houden en zo je kopbalsterke medespeler vrij te krijgen. Amper een scheidsrechter die een overtreding fluit, dus waarom niet? Het treintje is een andere manier om vrij in te lopen, eens zonder druk van een sumoworstelende verdediger. Het dansje van de Tsjechische spelers hieronder is een andere originele manier om jezelf vrij te maken. 

Ook uit inworpen valt nog meer rendement te halen. Vandaag wordt gemiddeld 1 inworp op 2 gewoon terug aan de tegenstander gegeven. Een vanzelfsprekende situatie is het inderdaad niet: je staat nu eenmaal met een man minder op het veld . Maar toch: een aantal simpele looplijnen, een juiste werptechniek en goede controle kunnen voor een pak meer balbezit (en dus rust) in het elftal zorgen. Een lange inworp, waarop Stoke City vroeger meerdere goals per seizoen maakte, valt in principe ook perfect te trainen.

Alles bij elkaar zien we het aantal varianten op spelhervattingen boomen, met knappe goals en lachwekkende situaties als gevolg. Dat originaliteit doorslaggevend kan zijn, toonden bovenstaande cijfers al; spijtig genoeg nemen de looplijnen vaak de bovenhand op de basis: een goede voorzet en doeltreffend afwerken met de voet of de kop!

Als de heren profvoetballers op dat vlak wat extra training aan de dag leggen, zien we in de toekomst ongetwijfeld nog een aantal pareltjes zoals hieronder. Zeker als de trainers even creatief blijven in het aanpakken van de spelhervattingen en het mogelijke resultaat ervan niet onderwaarderen zoals bondscoach Wilmots. Een extra uurtje training per week levert nu eenmaal punten op die op het einde van de rekening kunnen beslissen over een titel…

Dubbeltje op zijn kant

Een verrassing was het spelbeeld van de finale niet. Argentinië profileerde zich doorheen het hele tornooi als een moeilijk te bekampen ploeg loerend op de counter, Duitsland probeerde met snelle combinaties die blauw-witte muur te slopen.
door Bart Plasschaert

Opstellingen 1e helft

Opstellingen 1e helft

Joachim Löw moest in laatste instantie een geblesseerde Sami Khedira vervangen door Kramer. Voor de rest bracht hij de voorspelde ploeg aan de aftrap. Sabella koos bij Argentinië voor een soort 4-4-1-1 opstelling met Biglia en Mascherano als buffer voor de verdediging, zij werden omringd door Lavezzi (vooral op rechts) en Perez (helemaal geen flankspeler).

Duitsland had zoals voorspeld de bal het meeste in de rangen, de Argentijnen vielen met 9 man terug en probeerden bij balverovering snel Messi & Higuain te zoeken. Erg veel kansen waren er niet. Toch werd de eerste helft aan een erg aangenaam tempo afgewerkt dankzij de snelle balcirculatie bij Duitsland en de snelle tegenprikken van de Argentijnen.

De beste kansen waren wel voor Argentinië. Eerst kopte Kroos erg slecht terug naar zijn doelman waardoor Higuain 1 vs 1 kwam tegen Neuer, maar miste. Het overige gevaar kwam voornamelijk via de rechterflank waar de snelle Lavezzi en Messi Howedes in de problemen brachten. Duitsland kwam er net voor rust voor het eerst dichtbij na een kopbal van diezelfde Howedes op de paal (wie zei ook weer dat corners niet te trainen zijn?).

Groggy

Opstellingen 2e helft

Opstellingen 2e helft

Intussen moest een groggy Kramer naar de kant voor Schürrle, die nam plaats op links. Özil werd een soort nummer 10. Kroos ging meer naast Schweinsteiger spelen. Het duo probeerde van daaruit Messi te neutraliseren en het spel te verdelen, wat ook lukte.

Na rust verraste Sabella: hij keerde terug naar zijn 4-4-2 met een ruit op het middenveld. Mascherano was de buffer met links van hem Biglia, Perez op rechts. De gevaarlijke Lavezzi werd geslachtofferd voor Aguero die met Higuian voorin postvatte.

Het zorgde ervoor dat de flanken volledig open kwamen te liggen. Op links deden de Duitsers daar erg weinig mee, vooral door de technische mankementen van de rechtsvoetige Howedes. Op rechts lag de boulevard echter open voor Lahm. Als een Duracellkonijn draafde hij op en af: goede voorzetten, afgewisseld met leuke combinaties met Müller die naar binnen trok en Özil op de 10.

Duitsland werd gevaarlijker en de Argentijnse counters werden ingeperkt, vooral met dank aan een erg sterke Boateng. Hij intercepteerde zowat iedere gevaarlijke bal: goede tackles (6 op 6), (4 op 6) gewonnen luchtduels en tal van goede intercepties. Enkel Messi kon in de tweede helft ontsnappen, maar zijn schot ging naast.

Heersende Schweini
Vanaf minuut 70 viel de match wat stil waardoor er verlengingen kwamen, zeker niet ongewoon bij wedstrijden van de Argentijnen (vanaf de 1/8e finale slechts 1 goal in de reguliere speeltijd). Intussen moest bij Duitsland de onzichtbare Klose plaats ruimen voor uiteindelijke matchwinnaar Götze.
Bij Argentinië gingen Perez en Higuain naar de kant. Lucas Biglia die met krampen zat, bleef staan. Het zorgde er mede voor dat zijn team geen poot meer aan de grond kreeg in het middenveld. Kroos & Schweinisteiger dicteerden de wet, Lahm kreeg zeeën van ruimte.

Schweinsteiger verdeelde het spel als vanouds. Hij gaf 58 geslaagde voorwaartse passes, was alomtegenwoordig (hij legde meer dan 15km af!) en snoepte een dozijn ballen af van de Argentijnen, samen met Boateng was hij dé uitblinker van deze finale.

Uiteindelijk kon Argentinië nog slechts één keer dreigen met invaller Palacio die een nieuw foutje van Hummels moest afstraffen. Dat deed hij niet, maar aan de overkant had Götze minder medelijden: hij nam een dekkingsfout van Demichelis in dank aan en bezorgde de Duitsers een oververdiende wereldbeker. Die Mannschaft creëerde dit keer geen dozijn open kansen, maar was uiteindelijk de efficiëntste en versloeg zo de Argentijnen met hun eigen wapen.

Team USA

Vanavond om 22u valt het land stil: iedereen in het rood getooid om de Belgen aan te moedigen, om samen geschiedenis te schrijven. Niemand lijkt rekening te houden met de tegenstander en lijkt al in feeststemming. Laat ons toch maar even nuchter de Verenigde Staten analyseren.
door Bart Plasschaert

Jürgen Klinsmann leverde uitstekend werk met de VS. In 2014 verloor zijn team slechts 2 van de 9 wedstrijden die het speelde, namelijk tegen Oekraïne en vorige week tegen Duitsland. Nigeria, Turkije en Ghana gingen de laatste maand allemaal voor de bijl. Klinsmann experimenteerde voor het WK met een 4-4-2, met een ruit op het middenveld. Het werkte goed maar toch wijzigde Klinsi het systeem tijdens het WK, het uitvallen van speerpunt Jozy Altidore speelde hierbij een belangrijke rol.

Zonder Altidore kiest de VS in principe voor een 4-2-3-1 opstelling met in doel Tim Howard, centraal achterin Geoff Cameron en Matt Besler (of toch Gonzalez?). Op de backs zijn er Fabian Johnson en DaMarcus Beasley. Het middenveld is dikbevolkt met Kyle Beckerman, Jermaine Jones, Michael Bradley, Alejandro Bedoya en Graham Zusi. Diepe spits is Clint Dempsey tenminste als Altidore er niet bij is.

Vermoedelijke opstelling van VS, zonder Altidore

Vermoedelijke opstelling van VS, zonder Altidore

Waar liggen de sterke punten van de VS?
Als team verraste de USA al met fris combinatievoetbal. Technisch zijn de Amerikanen geen hoogvliegers maar de voorbije wedstrijden blonken ze toch uit door slim vrijlopen en efficiënte passing vooruit. Voordien beperkten de troepen van Klinsmann zich eerder tot countervoetbal, maar door het uitvallen van de snelle Altidore werd het geweer van schouder veranderd.

In balbezit wordt het voetbal van de VS vooral gekenmerkt door een erg aanvallend ingestelde Fabian Johnson, dé revelatie van alle rechtsbacks op dit WK. Johnson is snel, technisch, timet zijn infiltraties heel goed en is een permanent gevaar voor de tegenstander. Het wordt uitkijken hoe de Belgen (en zeker Hazard als die vanop links begint) hiermee omgaan. Portugal liet Johnson erg veel ruimte, Ronaldo verdedigde niet mee en de Portugezen speculeerden op de counter om van de ruimte in Johnsons rug gebruik te maken.

Dat bleek echter niet zo eenvoudig: de drie middenvelders van de VS beschikken over heel wat power en een uitstekend uithoudingsvermogen, althans dat bleek in de poulefase. De positie van Johnson werd dan ook steeds goed overgenomen door één van die middenvelders.

Hoe pakken we het aan?
Het wordt dus belangrijk om de VS het voetballen te beletten. In de eerste plaats zal het drukzetten  van de Rode Duivels sneller moeten gebeuren dan tegen Rusland & Zuid-Korea, liefst al een stuk op de helft van de tegenstander. Zo zal de VS amper tot combineren komen (want behalve Bradley, Dempsey en Johnson heeft het amper technisch sterke spelers). USA zal dan wel ruimte krijgen in de rug van onze defensie maar als Altidore niet speelt, hoeven we ons daar geen grote zorgen om te maken: Dempsey zijn snelheid is afgebot en de vleugelaanvallers van de VS (Zusi van Kansas & Bedoya van Nantes) zijn de zwakke schakels van het elftal.

Uiteraard zullen we ook in balbezit meer moeten brengen dan de voorbije wedstrijden. We kunnen ons niet van de indruk ontdoen dat Marc Wilmots teert op de intuïtie en individuele klasse van zijn spelers en niet op duidelijke afspraken of automatismen. Dat wordt sowieso onze dood dit tornooi, hopelijk vandaag nog niet.

De sleutel komt hoogstwaarschijnlijk te liggen bij onze vleugelverdedigers die veel ruimte zullen krijgen. Als de VS terugkruipt krijgen Vertonghen en Alderweireld een boulevard voor zich. Het is dan aan onze Duivels om te tonen dat ze ook aanvallend eens een sterke prestatie kunnen neerzetten met een snelle balcirculatie en veel positiewissels. En als dat niet lukt… dan hebben we Fellaini nog om het verschil te maken!

Papieren prijzen

De groepsfase ligt achter ons, het kaf is van het koren gescheiden enzovoort. Een mooi moment om enkele prijzen uit te reiken. Papieren prijzen welteverstaan, want ze zijn uiteraard niks waard.

Beste elftal
Frankrijk. Een team met veel goeie voetballers, drang naar voren en vooral heel veel power. Al moet wel gezegd worden dat Honduras en Zwitserland niet meer waren dan een flauw aperitief en tegen Ecuador liep het al een pak stroever. In de 1/8ste finales krijgen de Fransen met Nigeria een eerste voorgerechtje geserveerd, een kwartfinale tegen Duitsland kan een ferme hoofdschotel worden.

Beste speler
Met 3 goals en 2 assists ongetwijfeld James Rodriguez. De speler van AS Monaco is de motor van een goed Colombia dat hopelijk nog even in het tornooi blijft.

De Meester-Tacticus
Hier kan maar één iemand winnen: Louis ‘ik-ben-degene-die-deze-bus-gemaakt-heeft’ Van Gaal. De top van de piramide bij de KNVB liet Nederland voetballen volgens hun mogelijkheden. Achterin alles potdicht houden en dan Robben of Van Persie in stelling brengen. Benieuwd hoelang Louis nog mag JUICHEN op dit tornooi.

De Reanimator
Didier Deschamps pour président! Acht jaar lang was het Franse Nationale elftal een circus op en naast het veld met Raymond Domenech als clown en Laurent Blanc als directeur. Deschamps bracht duidelijkheid, zette Samir Nasri bij het huisvuil en laat de Fransen uitstekend voetballen.

Beste scheidsrechter
De goal-line technology was de enige betrouwbare factor op het gebied van arbitrage op dit WK. Of kon u zonder herhaling zekerheid geven over het own-doelpunt van de Hondurese goalie tegen Frankrijk? Een eervolle vermelding is er voor de vanishing sneeuw, euh spray!

Beste comedy
Het verdedigende duo Phil Jagielka en Garry Cahill is het beste wat de Engelsen gehad hebben sinds Monty Python. Al hadden we hier evengoed de voltallige Engelse delegatie, inclusief staf en FA, kunnen nomineren.

Slechtste analist
Met zijn diepgravende analyses en verhelderende besprekingen had Jan Mulder in deze categorie al een mijlenverre voorsprong uitgebouwd. Tot de VRT gisteren Paul Van Himst uit het archief toverde. Oordeelt u zelf maar…

Het Afscheidscadeau
Aan Vicente Del Bosque en de Spaanse voetbalbond geven we graag deel 3 en deel 5 van ‘De Voetbalmethode’ van Henk Mariman cadeau: ‘Aanvallen via de flank’ en ‘Verdedigen’. Volgens onze informatie beschikte Spanje tot voor dit tornooi enkel over delen 2 en 4: ‘Opbouwen’ en ‘Aanvallen via het centrum’. Met deze aanvulling kan Spanje binnen twee jaar weer top zijn.

En de Belgen?
Die krijgen een 6/10. Voor de negen op negen en het onbenul van onze tegenstanders om onze fouten af te
straffen. Maar geen nood, we worden wereldkampioen. Zeker weten!

Stijn Candries.